ไข้ทับระดู

ในอดีต "ไข้ทับระดู" เป็น ไข้ที่น่ากลัวสำหรับผู้หญิงมาก เพราะบางคนเป็นแล้วอาจถึงแก่ชีวิตได้ เนื่องจากสมัยก่อนการเดินทางไปโรงพยาบาลเป็นเรื่องยากลำบาก สุขอนามัยส่วนตัวยังไม่ได้ดีพอ เวลาที่มีประจำเดือน ปากมดลูกจะเปิด ก็เหมือนกับการที่เราเปิดประตูเมือง เปิดโอกาสให้ข้าศึก (ก็คือเชื้อโรค) บุกรุกเข้าไปในร่างกายได้ง่ายขึ้น

สมัยปู่ย่าตายาย หรือในชนบทที่ห่างไกล ไม่มีการใช้ผ้าอนามัยเหมือนในปัจจุบัน อาจจะใช้วัสดุที่ไม่สะอาดหรือใช้ผ้าเก่ามาซับเลือด แล้วนำมาซักใช้ใหม่อีก การอาบน้ำชำระล้างร่างกายก็นิยมลงไปอาบในแม่น้ำลำคลอง

วิถีชีวิตเหล่านี้เรียบ ง่ายแบบธรรมชาติ แต่ถ้าไม่เข้าใจก็เสี่ยงกับการติดเชื้อได้ง่าย ถึงอย่างไรคนในชนบทก็ยังรู้จักใช้สมุนไพรรักษาตัวเอง และช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ใครมีตำรับยาดี เวลามีคนเจ็บป่วยก็จะบอกต่อ ๆ กัน อย่างเช่นตัวอย่างที่มีผู้เล่าให้ฟังว่า "เมื่อประมาณ 10 ปีมาแล้ว คุณสำลีมีอาชีพขับรถสามล้อ วันหนึ่งขณะจอดรถรับผู้โดยสารอยู่ มีผู้โดยสารคนหนึ่งกำลังจะขึ้นรถ มีคนมาหาลุงผู้โดยสารคนนั้นและบอกว่ามีคนเป็นไข้ทับระดู เป็นหนักมากจนไม่ได้สติ ลุงผู้นั้นบอกว่าไม่เป็นไรหรอก จึงพากันไปบ้านคนไข้ แล้วจัดการต้มยาให้คนไข้กิน สักพักคนไข้อาการดีขึ้น

คุณสำลีคนขับสามล้อสนใจตำรับยานี้ จึงซักไซร้ถามลุงคนนั้น ได้ความว่า ใช้ต้นบานไม่รู้โรย (ดอกขาว) ถอนทั้งต้นและราก เฉพาะ ที่ข้อลำต้นมีสีเขียว เลือกเอาต้นที่ดอกเริ่มบานใหม่ ๆ ประมาณ 1 กำมือ ใส่น้ำให้ท่วมยา ต้มเดือนนาน 15-30 นาที กินครั้งละ 1 แก้ว กินบ่อย ๆ ทุกครั้งที่หิวน้ำ ยานี้มีรสจัดกินง่าย

คุณสำลีจำไว้และเคยนำไปใช้ได้ผลดีหลายครั้ง ภรรยาคุณสำลีเองก็ใช้อยู่เสมอ มียาอีกตำรับหนึ่ง คุณสง่า บุญเพ็ง ได้ความรู้จากคุณปู่ คุณปู่เคยหาหญ้าดอกขาวมาให้คนไข้กินบ่อย ๆ คุณสง่าเลยจำไว้และใช้ได้ผลไม่น้อยกว่า 10 ราย คุณสง่ามีความมั่นใจในตำรับยานี้มาก บอกว่าหายทันใจจริง ๆ เล่าประสบการณ์ให้ฟังว่า

"ไข้ ทับระดู จะเป็นในระหว่างที่มีระดูได้ครึ่งวัน หนึ่งวัน หรือสองวัน ก็จะมีอาการปวดหัว ตัวร้อน มีไข้ บางครั้งเบาบางครั้งหนัก หรือบางครั้งปวดหัวตัวร้อนอยู่ระดูก็มาพอดี แล้วอาการก็หนักขึ้น จะเป็นอย่างนี้เกือบทุกเดือน ให้เอาหญ้าดอกขาวทั้งต้นและรากมาตำพอแหลก ผสมกับน้ำซาวข้าว ถ้า ตำหญ้าดอกขาวได้ครึ่งแก้ว ให้ใช้น้ำซาวข้าว 3 แก้ว ผสมเข้ากันแล้วแช่ทิ้งไว้ 5-10 นาที จึงคั้นเอาน้ำกิน ครั้งละ 1 แก้ว ถ้าอาการหนักมากให้กิน 2-3 แก้วเลย เมื่ออาการทุเลาลงก็กินลดลงเหลือครึ่งแก้ว หรือ 1 แก้ว วันละ 3-4 ครั้ง กินไปครึ่งชั่วโมง ผู้ป่วยจะเรอหรือท้องลั่น ซึ่งแสดงว่าโรคนั้นยอมแพ้แล้ว กินไป 2 วันก็หาย